Arif Aydoğmuş

Windows ile GNU/Linux’u kıyaslamak isteyenler için daha önce şu yazımda bir bakış açısı sunmuştum. Anlaşılacağı üzere GNU/Linux ile sahip olduğunuz haklara kiraladığınız Window ile sahip değilsiniz. Peki, GNU/Linux kullananlar özgür de Windows kullananlar değil mi? Elbette Windows kullananlarda özgürler ancak bu özgürlükleri yalnızca Windows için geçerli değildir.

Daha açık bir ifade ile, Windows kullanıcıları Microsoft’u görmezden gelip işlerini sorgulamazlarsa bir sorunları yok, işletim sistemine diledikleri uygulamayı kurup kaldırabilirler. Örneğin (her ne kadar biraz nazlansa da) Internet Explorer’i kaldırıp Mozilla Firefox kurabilirsiniz. Microsoft Office uygulamaları yerine Open Office kullanabilirsiniz.

Peki, Windows kullanıcıları özgürlüklerinden ne kadar haberdarlar? Bu yazımda Windows kullanıcılarının içine düştükleri karamsar ve suçlu dünyayı “özgür yazılımların” güçlü ışığıyla aydınlatmak istiyorum.

Belirli ücretler ödeyerek çok kısıtlı haklarla kiraladığınız Windows kopyanızı bilgisayarınıza kurdunuz. (Genelde size sorulmadan kurulmuş olurlar zaten) Peki, üzerinde ne çalıştıracaksınız? Bilgisayarınızla neler yapmayı amaçlıyorsunuz? Örneğin grafik işlemleri yapacaksınız ve bunun için grafik uygulamalarına gereksinim duyuyorsunuz. Kısıtlı haklarla gözünüzü açtığınız bu dünyada bu isteğinize alacağınız yanıt genellikle yine kısıtlı haklarla edineceğiniz bir yazılımdır. Örneğin Adobe Photoshop

Web sayfaları yazacağınız bir uygulama istediğinizde karşınıza binlerce uygulama çıkacaktır. En gelişmişlerinden tutun en basitlerine kadar 30$ ile 800$ arasında değişen ücretlerle yine “kısıtlı haklarla” kullanabileceğiniz uygulamalardır.

Web sayfalarını gezerken çeşitli dosyalar indirmek istersiniz. Genellikle büyük boyutlardaki dosyaları indirirken bağlantı kesildiğinde yeniden devam edebilmesi için sürdürülebilir indirimi destekleyen uygulamalar tercih etmek istersiniz. Bu türden bir uygulama bakındığınızda yine karşınıza yüzlerce yazılım çıkacaktır. Ancak yine beklediğiniz gibi “kısıtlı haklarla”…

(Dosya indirirkende mi??? demeyin. Evet, siz kısıtlı haklarla donatılarak sömürülmeyi bekleyen ayaklı bir parasınız )

Bu ve benzer pek çok işinizi görmek için bir yazılım edinmek istediğinizde karşınıza sürekli “kısıtlı haklarla” kiralayacağınız (evet asla satın alamadığınız) yazılımlar çıkar. Bunun sonucu olarak çoğunlukla bu “kısıtlı haklara lisans bedeli” ödeme taraftarı olmazsınız ve ahlaksız bir yola düşüp “yazılımı kırmayı” (cracking) seçebilirsiniz.

Evet, biliyorum siz haklısınız. Her şeye o kadar çok para veremiyorsunuz, yazılım dediğiniz nedir ki? Önemsiz (!?) Hem yazılımın hırsızlığı da olmaz ki! (!?)

Peki, siz, kısıtlı haklarla satış yapan bir yazılım üreticisi olsaydınız aynı şeyi söyler miydiniz? Efendim? Hakkınız mı gasp ediliyor?

İster ticari amaçla olsun, ister bireysel kullanım için olsun herhangi bir yazılımı gerekçesi ne olursa olsun kırmak suçtur. Suçtan önce “ahlaksızlıktır.” Bakındığınız her uygulama kısıtlı haklarla dağıtılıyor ve kısıtlı olmasına rağmen sürekli yüksek ücretler ödemeniz gerekiyor. Bu da elinizi kolunuzu bağlayıp adeta sizi yazılım kırma ahlaksızlığına doğru zorla itiyor. Peki, ne yapacaksınız?

İşte sizi bu bataktan, vicdan azabından sonsuza kadar kurtarmak, kararan dünyanıza ışık saçmak için çözüm “özgür yazılımla” geliyor.

Evet, özgür yazılımlar yalnızca GNU/Linux’a özel değiller. Pek çok özgür yazılım, Windows’ta dahil pek çok platformu desteklerler. Windows kopyanızda kullanabileceğiniz özgür yazılımların bir listesini görme olanağınız olsa eminim listenin uzunluğu karşısında küçük dilinizi yutarsınız.

Arama motorlarındaki aramalarınızı “…… crack”, “……. warez” şeklinde değilde “ÖZGÜR YAZILIM” şeklinde denemeyi öğrenmelisiniz. Karşınıza çıkacak sonuçlara şaşıracaksınız.

Örneğin, sürüdürülebilir bir indirme yazılımı mı istiyorsunuz? GNU/Linux kullanıcılarının sık sık ballandıra ballandıra anlattıkları  sizin imrene imrene dinlediğiniz “mucizevi” yazılım WGET‘i denemeye ne dersiniz? Örneğin, photoshop gibi grafik işlemler yapmak mı istiyorsunuz? Neden GIMP‘i denemiyorsunuz? (Evet, evet Windows’ta )

Örnekler buraya sığamayacak kadar çoklar. Bu konuyu işleyen bir yazı yazmayı da planlıyorum.

Yeri gelmişken özgür yazılımla ilgili sıkça düşülen bir tanımlama hatasının da doğrusunu yazalım. Özgür yazılımlar “bedava” yazılımlar olarak tanımlanamazlar.  Pekala bir özgür yazılımı edinmek istediğinizde sizden bir miktar ücret ödemeniz istenebilir. Ancak bilmeniz gereken şudur; bir özgür yazılımı edinmek istediğinizde ister ücret talep edilsin ister edilmesin, o yazılım size kaynak kodu ve lisansına bağlı kalmak koşulu ile sınırsız kopyalama, dağıtma, değiştirme hakkı ile birlikte gelir.

Gerçek özgürlük paylaşmaktır.